Belangrijkste punten.
- Ransomware komt binnen via vier wegen: een phishingmail, een gelekt wachtwoord zonder meervoudige verificatie, toegang op afstand zonder tweede stap, en software die niet is bijgewerkt.
- Tussen de eerste klik en de versleuteling zitten vaak dagen. Aanvallers stelen eerst gegevens en versleutelen daarna: dubbele afpersing.
- In het eerste uur: computer van het netwerk, niet uitzetten, niet betalen, IT-Wizzard bellen op 085 - 029 05 91. Een verdenking van ransomware is een P1-melding.
- IT-Wizzard gaat bij een P1-melding binnen 2 tot 48 uur met u aan de slag, afhankelijk van uw servicepakket. Met de 24/7 storingsdienst (€ 150 per maand exclusief btw) ook buiten kantooruren.
- Een geteste back-up maakt het verschil: server back-up € 65 per server per maand, Microsoft 365 back-up vanaf € 15 per maand, exclusief btw.
- Een datalek meldt u binnen 72 uur na ontdekking bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Een herstelplan op papier, één A4, bespaart u in het eerste uur veel tijd.
In dit artikel
Kan ransomware ook mijn bedrijf treffen?
Ja. Ransomware maakt geen onderscheid tussen een groot concern en een kantoor met acht werkplekken. De aanvallers zoeken niet naar u, zij zoeken naar een open deur. Het goede nieuws: de deuren zijn bekend, en u kunt ze dichtdoen.
Ransomware is gijzelsoftware. Een programma versleutelt uw bestanden, uw mail en soms uw hele server, en op het scherm verschijnt een eis: betaal, dan krijgt u de sleutel. Zonder sleutel of back-up kunt u niet verder. Het korte antwoord staat in de kennisbank: wat is ransomware en hoe komt het binnen.
Hoe komt ransomware binnen?
Vier wegen, steeds dezelfde.
Een phishingmail met bijlage of link.
Een factuur van een bekende leverancier, een pakketbericht, een gedeeld document. Eén klik van een collega opent de bijlage of een nepsite, en de software start. Hoe u zo'n mail herkent, leest u in phishing herkennen: zeven signalen.
Een gelekt wachtwoord zonder meervoudige verificatie.
Wachtwoorden lekken bij andere websites en gaan van hand tot hand. Gebruikt een collega hetzelfde wachtwoord voor Microsoft 365, dan logt de aanvaller in als die collega. Meervoudige verificatie, een tweede stap naast het wachtwoord, zet die deur dicht.
Toegang op afstand zonder tweede stap.
Veel kantoren kunnen van buiten op de server: via RDP (het op afstand overnemen van een Windows-computer) of een VPN (een versleutelde verbinding naar kantoor). Staat daar geen tweede stap op, dan is het een deur aan de straat met alleen een cijferslot.
Software die niet is bijgewerkt.
Fabrikanten brengen updates uit voor bekende lekken. Aanvallers zoeken gericht naar systemen waar die update nog niet op staat. Een server die u later wel eens bijwerkt, is een afspraak met de aanvaller.
Van eerste klik tot versleuteling.
Een aanval is zelden één moment. Na de binnenkomst kijkt de aanvaller rond: welke accounts zijn er, waar staan de back-ups. Vaak kopieert hij eerst gegevens naar buiten en versleutelt hij pas dagen later. Dat heet dubbele afpersing: betaalt u niet voor de sleutel, dan dreigt hij de gestolen gegevens openbaar te maken. Beheerde antivirus die verdacht gedrag herkent (EDR) is er voor die dagen, ook als de aanvaller al binnen is.
Wat doet u in het eerste uur?
Stel: het is dinsdagochtend, een collega ziet een rode melding op haar scherm en de bestanden op de server krijgen vreemde namen. Dit doet u, in deze volgorde.
- Haal de besmette computer van het netwerk: kabel eruit, wifi uit. Zo stopt u de verspreiding.
- Zet de computer niet uit en ga niet zelf herstellen. Sporen in het geheugen helpen bij het onderzoek.
- Betaal niet en reageer niet op de afpersers. Betalen is geen herstelplan.
- Bel IT-Wizzard op 085 - 029 05 91. Een verdenking van ransomware is een P1-melding: het werk ligt stil.
- Maak een foto van de melding op het scherm; de tekst helpt ons de soort aanval te bepalen.
- Waarschuw uw collega's: niemand logt meer in op de getroffen systemen.
De volledige volgorde, ook voor de dagen erna, staat in de eerste stappen bij een ransomware-aanval. Hoe snel wij met u aan de slag gaan, hangt af van uw servicepakket; de reactietijd telt in klokuren op werkdagen van 08:00 tot 18:00 uur.
| Servicepakket | P1-reactietijd | Prijs per maand |
|---|---|---|
| Solo en Duo | binnen 48 uur | € 36 en € 50 exclusief btw |
| Team | binnen 24 uur | € 85 exclusief btw |
| Kantoor en Bedrijf | binnen 4 uur | € 125 en € 225 exclusief btw |
| Organisatie en Groep | binnen 2 uur | € 345 en € 465 exclusief btw |
Met de 24/7 storingsdienst, een uitbreiding van € 150 per maand exclusief btw, geldt de P1-reactietijd ook 's nachts en in het weekend. Zonder die uitbreiding geldt buiten kantooruren een afwijkend tarief. Eerlijk is eerlijk: klanten met een servicepakket krijgen voorrang, klanten zonder pakket helpen wij op basis van beschikbaarheid.
Hoe staat u weer op?
Herstel na ransomware gaat in vaste stappen. Eerst schone systemen: besmette computers en servers zetten wij opnieuw op of vervangen wij. Daarna zetten wij de back-up terug. Vervolgens vernieuwen wij alle wachtwoorden en meervoudige verificatie, want de aanvaller had ze. Pas daarna dichten wij het lek waardoor hij binnenkwam, anders staat hij volgende week weer binnen.
Die tweede stap bepaalt alles: zonder back-up is er niets terug te zetten. En let op: OneDrive en SharePoint synchroniseren, zij maken geen back-up. Een versleuteld bestand op de laptop is daardoor ook versleuteld in de cloud. Waarom de cloud niet vanzelf veilig is, leest u in maakt Microsoft een back-up van uw Microsoft 365.
Wat kost een echte back-up?
Bij IT-Wizzard is back-up een uitbreiding op het servicepakket. Een server back-up kost € 65 per server per maand exclusief btw: dagelijks een kopie, terugzetten op afroep. De werkstation back-up bewaart documenten en instellingen van alle werkplekken in het pakket, van € 20 (Solo) tot € 350 (Groep) per maand exclusief btw. De Microsoft 365 back-up bewaart e-mail, OneDrive, SharePoint en Teams van alle accounts, van € 15 (Solo) tot € 100 (Groep) per maand exclusief btw.
Wij werken volgens de 3-2-1-regel: drie kopieën, op twee soorten opslag, één buiten de deur en liefst niet permanent verbonden. Die laatste eis telt bij ransomware het zwaarst: een back-upschijf die vast aan de server hangt, versleutelt mee.
Wat zegt de AVG?
Bij ransomware zijn vaak persoonsgegevens gestolen of ontoegankelijk, en dat is een datalek. U meldt het binnen 72 uur na ontdekking bij de Autoriteit Persoonsgegevens, tenzij het onwaarschijnlijk is dat het een risico oplevert voor de betrokkenen. Bij een hoog risico informeert u ook die mensen zelf, en elk datalek legt u vast in uw register. Wanneer u wel en niet meldt, leest u in moet ik een datalek melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Wat maakt het verschil tussen een vervelende dag en een faillissement?
Twee kantoren krijgen dezelfde mail. Bij het ene blijft het bij een vervelende dag, bij het andere staat het voortbestaan op het spel. Het verschil zit in vier dingen die vooraf geregeld zijn.
Een geteste back-up.
Niet "wij hebben een back-up", maar "wij hebben hem vorig jaar teruggezet en weten hoe lang dat duurde". De gratis cybersecurity check vraagt daar niet voor niets naar: terugzetten test u minstens één keer per jaar.
Beheerde antivirus die gedrag herkent.
Beheerde antivirus met EDR kijkt naar gedrag en slaat aan bij een programma dat zich als ransomware gedraagt. Wij krijgen die melding, dag en nacht. Dit zit in elk servicepakket van IT-Wizzard, net als automatische updates en patches, zodat ook de vierde deur, verouderde software, dichtgaat.
Meervoudige verificatie op elk account.
Twee van de vier deuren, het gelekte wachtwoord en de toegang op afstand, sluit u met één maatregel: meervoudige verificatie. Kies bij voorkeur een melding in een authenticator-app op de telefoon. Met slim toegangsbeleid in Microsoft 365 blokkeert u daarbovenop onbekende apparaten en verdachte locaties.
Een herstelplan op papier.
Als de server versleuteld is, staat het document met telefoonnummers ook op die server. Een herstelplan op één A4, in een la en bij iemand thuis, zegt wie u belt, wie beslist en welke systemen als eerste terug moeten. Wat er in een IT-herstelplan hoort, staat in de kennisbank. Oefen het één keer per jaar.
Daarbovenop komt het netwerk. De managed firewall van IT-Wizzard filtert phishing en malware voordat ze een werkplek bereiken, herkent inbraakpogingen en scheidt gasten, kantoor, camera's en printers in aparte netwerken.
Veelgestelde vragen.
Moet ik het losgeld betalen bij ransomware?
Nee. Betaal niet en reageer niet op de afpersers. Betalen is geen herstelplan: u heeft geen zekerheid over de sleutel en het lek blijft open. Bel IT-Wizzard, doe aangifte bij de politie en zet de back-up terug.
Is OneDrive een back-up tegen ransomware?
Nee. OneDrive synchroniseert: een bestand dat ransomware op uw laptop versleutelt, is daardoor ook in de cloud versleuteld. Met de versiegeschiedenis haalt u hooguit een enkel document terug, geen mailbox, geen Teams en geen complete SharePoint-site. Een echte back-up staat los van uw omgeving; bij IT-Wizzard vanaf € 15 per maand exclusief btw voor Microsoft 365.
Hoe snel helpt IT-Wizzard bij een ransomware-aanval?
Een verdenking van ransomware is een P1-melding. Afhankelijk van uw servicepakket gaan wij binnen 2, 4, 24 of 48 klokuren met u aan de slag, op werkdagen van 08:00 tot 18:00 uur. Met de 24/7 storingsdienst van € 150 per maand exclusief btw geldt die tijd ook buiten kantooruren.
Moet ik een ransomware-aanval melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens?
Meestal wel. Zijn persoonsgegevens gestolen of ontoegankelijk geworden, dan is dat een datalek dat u binnen 72 uur na ontdekking meldt. Alleen als een risico voor de betrokkenen onwaarschijnlijk is, mag de melding achterwege blijven. Bij een hoog risico informeert u ook de mensen zelf. Leg elk datalek vast in uw register.
Kort samengevat.
Ransomware komt binnen door een deur die u kent: een mail, een wachtwoord, toegang op afstand of een gemiste update. Wie meervoudige verificatie, beheerde antivirus, een geteste back-up en een herstelplan op papier heeft, houdt het bij een vervelende dag. Begin vandaag met de deur die bij u het verst openstaat.
Doe de gratis cybersecurity check, bekijk de servicepakketten met beheerde antivirus en updates vanaf € 36 per maand exclusief btw (back-up als uitbreiding), of bel 085 - 029 05 91.
